ဒီနွေရာသီမှာ အိမ်မှာ လျှော့တွက်မထားဆုံး ကျန်းမာရေးခြိမ်းခြောက်မှုက မှိုအစက်အပြောက်လေးတွေလား။

အိမ်တွင်းမှိုဟာ Sick Building Syndrome၊ ပြင်းထန်တဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေနဲ့ စိတ်ကျရောဂါတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ နွေရာသီမှာ ပုန်းကွယ်နေတဲ့ ကျန်းမာရေးခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုပါ။ ဒီဆောင်းပါးမှာ စိုထိုင်းဆကို ထိန်းချုပ်ဖို့ လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် လုပ်ပေးခြင်း၊ ပုန်းကွယ်နေတဲ့ မှိုကို ရှာဖွေခြင်း၊ ထိခိုက်နေတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ဘေးကင်းစွာ ပိုးသတ်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် စွန့်ပစ်ခြင်းတို့နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံ၊ Qinling-Huaihe ရထားလမ်း၏ တောင်ဘက်ရှိ နေရာအများစုတွင် အိမ်တွင်းပတ်ဝန်းကျင်သည် တစ်နှစ်တာ၏ ထက်ဝက်ကျော် မှိုတက်လွယ်သည်။ မြောက်ပိုင်းတွင် ဇွန်၊ ဇူလိုင်နှင့် သြဂုတ်လတို့သည်လည်း မှိုပေါက်ဖွားမှု အထွတ်အထိပ်ရာသီများဖြစ်သည်။ နံရံများအပြင် စားပွဲများ၊ ထိုင်ခုံများ၊ ဗီရိုများ၊ အဝတ်အစားများ၊ ခေါင်းအုံးများ၊ ရေစုပ်ကန်များ၊ ကြမ်းပြင်ရေဆင်းပိုက်များ၊ အဲယားကွန်းများ၊ အဝတ်လျှော်စက်များ၊ ဖိနပ်များနှင့် နေ့စဉ်အိမ်သုံးပစ္စည်းများတွင်လည်း မှိုပေါက်နိုင်သည်။

မှိုအစက်အပြောက်များသည် မြင်သာထင်သာ ညစ်ပတ်ရုံသာမက သင့်ဘဝအတွေ့အကြုံကို အလွန်ထိခိုက်စေသည်သာမက မမျှော်လင့်ထားသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကိုလည်း ယူဆောင်လာနိုင်သည်။ သင့်ခန္ဓာကိုယ်သည် မသက်မသာဖြစ်စေသော ရောဂါလက္ခဏာအမျိုးမျိုးကို ခံစားရနိုင်သည်- အဆက်မပြတ်ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းနှင့် အရေပြားယားယံခြင်း။ ပြဿနာမှာ ထိုအစက်အပြောက်ထောင့်များတွင် ပုန်းအောင်းနေနိုင်သည် - မမြင်ရသော၊ အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့်သာမြင်နိုင်သော မှိုသည် သင့်မသက်မသာဖြစ်မှု၏ အဓိကတရားခံဖြစ်နိုင်သည်။

မှိုတက်နေတဲ့ အစားအစာတွေက အစာအဆိပ်သင့်စေနိုင်ပြီး အာဖလာတောက်ဆင်က ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကိုတောင် သယ်ဆောင်နိုင်တာကြောင့် မစားသင့်ဘူးဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ သိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မှိုတက်နေတဲ့ အိမ်ရဲ့ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်တွေကို လူအတော်များများ မသိရှိကြသေးပါဘူး။

ဆယ်စုနှစ်များစွာက လူများသည် အချို့သော အလုံပိတ်အဆောက်အအုံများ၊ အထူးသဖြင့် စိုစွတ်သော အိမ်တွင်းပတ်ဝန်းကျင်များတွင် နေထိုင်ခြင်းသည် ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းကဲ့သို့သော ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး အဆောက်အအုံမှ ထွက်ခွာသည်နှင့် သက်သာလာပါသည်။ ၎င်းကို Sick Building Syndrome (SBS) [1] ဟု လူသိများသည်။

လွန်ခဲ့သောဆယ်စုနှစ်တစ်ခုခန့်တွင် စိုထိုင်းဆနှင့်အတူပါလာသော မှိုသည် အပြစ်မရှိကြောင်း လေ့လာမှုအရေအတွက် တိုးပွားလာနေသည်။ ၎င်းသည် ယန္တရားသုံးခုမှတစ်ဆင့် လူ့ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်- ပုံမှန်မဟုတ်သော ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုများ (ဓာတ်မတည့်ခြင်းကဲ့သို့)၊ တိုက်ရိုက်ကူးစက်ခြင်းနှင့် မှိုဘေးထွက်ပစ္စည်းများမှ အဆိပ်သင့်ယားယံခြင်းတို့ဖြစ်သည်။

၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဆေးပညာအင်စတီကျု (IOM) မှ ကျန်းမာသောလူများတွင် မှိုနှင့် အိမ်တွင်းထိတွေ့မှုသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း အပေါ်ပိုင်းလက္ခဏာများ၊ ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် အသက်ရှူကြပ်ခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည် [2]။ မကြာသေးမီက ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ မှိုမှထုတ်လုပ်သော မျိုးစေ့များနှင့် အင်ဇိုင်းများသည် အဆုတ်ဆဲလ်များကို ခိုးယူကာ ဆဲလ်ချိတ်ဆက်မှုများကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ပြီး အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာစနစ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည် [3၊ 4]။ ပန်းဝတ်မှုန်နည်းပါးသော နွေရာသီတွင် မှိုသည် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စေသော အဓိကအကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည် - စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော နှာချေခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ နှာခေါင်းပိတ်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အရေပြားယားယံခြင်းနှင့် အဖုအပိမ့်များ ထွက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။

သုတေသနပြုချက်များအရ လူ ၁၀% ခန့်တွင် မှိုကို တိုက်ဖျက်သည့် IgE ပဋိပစ္စည်းများ ရှိပြီး ၎င်းတို့သည် ၎င်းနှင့် ဓာတ်မတည့်နိုင်ချေရှိသည် [5]။ ပန်းနာရင်ကျပ်ဝေဒနာရှင်များအတွက် မှိုသည် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ တိုက်ခိုက်မှုများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အိမ်တွင် မှိုအစက်အပြောက်များ တွေ့ရှိခြင်းသည် ကောင်းသော လက္ခဏာ မဟုတ်ပါ။ အမေရိကန်တွင် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ၂၁% အထိသည် စိုထိုင်းပြီး မှိုတက်နေသော လူနေအိမ်များနှင့် ဆက်စပ်နေနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည် [6]။

Aspergillus fumigatus ကဲ့သို့သော မှိုအချို့သည် သက်ကြီးရွယ်အိုများကဲ့သို့ ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသူများအတွက် အဆုတ်ပိုးဝင်ခြင်း၏ အသက်အန္တရာယ်ကိုပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ပီကင်းယူနီယံ ဆေးကောလိပ်ဆေးရုံမှ မှိုပိုးဝင်သည့် လူနာ ၁၆၀၀၀ ကျော်အပေါ် စာရင်းအင်းများအရ ထက်ဝက်နီးပါး (၄၉.၃%) သည် အသက် ၆၁ နှစ်နှင့်အထက်ဖြစ်ပြီး ကူးစက်မှုများသည် အဓိကအားဖြင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း အောက်ပိုင်း (ဥပမာ အဆုတ်) (၈၁.၇%) တွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။

၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလထုတ် အမေရိကန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြထားသော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ စိုစွတ်ပြီး မှိုတက်နေသောပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်သူများသည် ခြောက်သွေ့ပြီး မှိုကင်းစင်သောအိမ်များတွင် နေထိုင်သူများထက် စိတ်ကျရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ၃၄% မှ ၄၄% ပိုများကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဓာတ်မတည့်မှုများကိုယ်တိုင်က စိတ်ဓာတ်ကျစေသော အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည် - "နှာခေါင်းပိတ်ခြင်းသည် ဦးနှောက်ကို မှုန်ဝါးစေသည်" ဆိုသည်မှာ ဓာတ်မတည့်သူများစွာအတွက် အလွန်မှန်ကန်သောခံစားချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မှိုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ထပ်ခါတလဲလဲ နှာခေါင်းရောင်ရမ်းခြင်း၊ ပန်းနာရင်ကျပ်နှင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်းတို့သည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် စိတ်ကျရောဂါတို့နှင့် ဆက်စပ်နေနိုင်ကြောင်း သုတေသီများက အကြံပြုထားသည် [7]။

၀၁။ လေဝင်လေထွက်!

မှောင်မိုက်၊ စိုစွတ်ပြီး တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သောပတ်ဝန်းကျင်များသည် မှိုပေါက်ဖွားရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ လေထုစိုထိုင်းဆကို ထိန်းချုပ်ခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။ ပြတင်းပေါက်များကို မကြာခဏဖွင့်ရန် အထူးအကြံပြုလိုပါသည်။ လေစီးဆင်းမှုသည် စိုထိုင်းဆကို ထိန်းညှိပေးပြီး အိမ်တွင်း၌ စိုထိုင်းဆများလွန်းခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။ မှိုပေါက်ဖွားလာသည်နှင့်အမျှ မျိုးစေ့များ၊ အပိုင်းအစများနှင့် ပျံ့လွင့်လွယ်သော အော်ဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းများ (VOCs) ကို လေထဲသို့ ထုတ်လွှတ်သည်။ လေဝင်လေထွက်ကောင်းစေခြင်းသည် အိမ်တွင်းနှင့် အိမ်ပြင်လေကို ဖလှယ်ပေးပြီး ဤအန္တရာယ်ရှိသော အရာများကို ပျော့ပျောင်းစေသည်။ ယေဘုယျစိုထိုင်းဆမြင့်မားသောနေရာများ (ဥပမာ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ) အတွက် လေဝင်လေထွက်ကောင်းစေခြင်းသည် အသုံးဝင်ဆဲဖြစ်သည်။ ပြတင်းပေါက်များကို တစ်နေကုန်ဖွင့်ထားရန် မလိုအပ်ပါ။ လေကို ဖလှယ်ရန် လုံလောက်ပါသည်။

အကြံပြုချက်- ဖြစ်နိုင်ပါက သင့်အိမ်ကို ခြောက်သွေ့နေစေရန်အတွက် စိုထိုင်းဆ ಒಣစက် သို့မဟုတ် သင့် AC ၏ စိုထိုင်းဆ ಒಣಡಿಸಿಸಿಸಿ လုပ်ဆောင်ချက်ကို အသုံးပြုပါ။

၀၂။ သင့်အိမ်တွင် ပုန်းအောင်းနေသော မှိုကို ရှာဖွေပါ

မှိုတက်လွယ်သော ပစ္စည်းများနှင့် မမြင်ရသောထောင့်များကို စစ်ဆေးခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်-

၁။ ပရိဘောဂနောက်နှင့် အက်ကွဲကြောင်းများတစ်ဝိုက်။

၂။ အဲယားကွန်းနှင့် အိတ်ဇောစနစ်များ အတွင်းပိုင်း။

၃။ နံရံများ၊ နံရံကပ်စက္ကူနှင့် ဆိုင်းထားသော မျက်နှာကြက်များ။

၄။ သစ်သားဗီရိုများနှင့် အိပ်ရာဘောင်များ။

၅။ ကြာမြင့်စွာ မထိတွေ့ရသေးသော အဝတ်အစားများနှင့် စာအုပ်များ။

၆။ ယခင်က ရေယိုစိမ့်ခဲ့ဖူးသော သို့မဟုတ် ရေစိမ်ထားသော နေရာများ။

(အငှားတိုက်ခန်းကို ကြည့်တဲ့အခါ မှိုနံ့ရရင် နောက်တစ်ခုကို ရွှေ့လိုက်ပါ။)

၀၃။ မှိုတက်နေသောပစ္စည်းများကို အစားထိုးခြင်း၊ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်းနှင့် ပိုးသတ်ခြင်း

၎င်းတို့ကို လွှင့်ပစ်ခြင်းသည် ပထမရွေးချယ်မှုဖြစ်သည် - သေဆုံးသွားသော မှိုအပိုင်းအစများပင် ဓာတ်မတည့်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ဆဲဖြစ်သည်။

လွှင့်မပစ်နိုင်တဲ့ အရာတွေအတွက် ပိုးသတ်ဆေးဖျန်း၊ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပြီး ခြောက်သွေ့အောင်ထားပါ။ မှိုဖယ်ရှားဖို့အတွက် အိမ်သုံး ကလိုရင်း (84 ပိုးသတ်ဆေးလိုမျိုး) က ထိရောက်မှုရှိပါတယ်။ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ရေနဲ့ရောစပ်ပြီး မှိုတက်နေတဲ့နေရာတွေကို သုတ်ပါ၊ လက်အိတ်ဝတ်ပါ၊ လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ပြတင်းပေါက်တွေဖွင့်ထားပါ။ စီးပွားဖြစ် မှိုဖယ်ရှားတဲ့ ပစ္စည်းအများစုဟာ ကလိုရင်းကို အောက်ဆီဒေးရှင်းပစ္စည်းတွေ (ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ်လိုမျိုး) နဲ့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်တဲ့ပစ္စည်းတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး ပိုမိုအားကောင်းတဲ့ အာနိသင်ရရှိစေပါတယ်။

၁။ ဖြူဖွေးအောင် မပြုလုပ်နိုင်သော အရာများ (ဖိနပ် သို့မဟုတ် စာအုပ်များကဲ့သို့) အတွက်- ၎င်းတို့ကို သေချာစွာ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပြီး နေရောင်ခြည် တိုက်ရိုက်မကျရောက်အောင် ထားပါ။

၂။ မှိုတက်နေသော ဆီလီကွန် ကော်အတွက်- မှိုဖယ်ရှားရေးဂျယ်ကို အသုံးပြုပါ။ မှိုပြင်းထန်ပါက ကော်အဟောင်းကို ခြစ်ထုတ်ပြီး အလွှာအသစ်တစ်ခု လိမ်းပါ။

၃။ အဲယားကွန်းနှင့် အဝတ်လျှော်စက်ကဲ့သို့သော အစိုဓာတ်ထွက်စေသော ပစ္စည်းများကို မှန်မှန်သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါ။

၄။ ပြန်လည်ပြုပြင်နေပါက- စိုထိုင်းဆဒဏ်ခံနိုင်သော နည်းပညာများနှင့် မှိုဒဏ်ခံနိုင်သော နည်းပညာများကို ဦးစားပေးအသုံးပြုပါ။ ရေစိုခံပစ္စည်းများကို ရွေးချယ်ပါ၊ လေစီးဆင်းမှုကောင်းမွန်စေရန်နှင့် ရေချိုးခန်း၊ မီးဖိုချောင်၊ ရေစုပ်ကန်နှင့် အဲယားကွန်းဧရိယာများကို ရေစိုခံနိုင်စေရန် သေချာပါစေ။

ကိုးကားချက်-
[၁]Park JH၊ Cox-Ganser J M။ စိုစွတ်သော အိမ်တွင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် မှိုထိတွေ့မှုနှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာကျန်းမာရေး။
[၂] မှိုနှင့် စိုထိုင်းဆအကြောင်း အခြေခံအချက်အလက်များ
[၃] Wiesner DL၊ Merkhofer RM၊ Ober C၊ et al။ ကလပ်ဆဲလ် TRPV4 သည် အဆုတ်ဓာတ်မတည့်မှုရောင်ရမ်းမှုကို မောင်းနှင်သည့် ပျက်စီးမှုအာရုံခံကိရိယာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
[၄] Jia LJ, Rafiq M, Radosa L, et al. Aspergillus fumigatus သည် လူ့ p11 ကို မှိုပါရှိသော phagosomes များကို မပျက်စီးစေသောလမ်းကြောင်းသို့ ပြန်ညွှန်းရန် လူသား p11 ကို ခိုးယူသည်
[၅] Bush RK၊ Portnoy JM၊ Saxon A၊ et al။ မှိုထိတွေ့မှု၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ
[6] Zhang Li, Kang Mei, Chen Zhongju, et al. ကျွန်ုပ်၏နိုင်ငံတွင် မှိုကူးစက်မှုများ၏ ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု- ဗဟိုဌာနပေါင်းစုံ နောက်ကြောင်းပြန်လေ့လာမှု
[၇] Shenassa ED၊ Daskalakis C၊ Liebhaber A၊ et al။ အိမ်တွင် စိုထိုင်းဆနှင့် မှိုတက်ခြင်းနှင့် စိတ်ကျရောဂါ...
[၈] အိမ်တွင်းလေထုအရည်အသွေးအတွက် WHO လမ်းညွှန်ချက်များ- စိုထိုင်းဆနှင့် မှို